Jak rozmawiać z dziećmi o trudnych tematach?

W życiu zdarzają się nieszczęścia, które sprawiają, że rodzice stają przed trudnym problemem - jak zachować się wobec dziecka? Chronić i nie przekazywać żadnych informacji czy rozpocząć rozmowę na trudny temat? W sytuacjach kryzysowych dziecko czuje, że dzieje się coś złego. Odbiera emocje dorosłych, ale ich nie rozumie. Niewiedza o tym, co się dzieje, wywołuje u niego niepokój i zmniejsza poczucie bezpieczeństwa. W takich sytuacjach należy porozmawiać z nim szczerze, spokojnie i w prostych słowach wyjaśnić co się dzieje.

Znajdź wystarczającą ilość czasu

Gdy chcesz poruszyć trudny temat, daj sobie czas na rozmowę. Niech dziecko zrozumie, że nigdzie się nie spieszysz, że odpowiesz na jego pytania, że po prostu jesteś dla niego i poświęcisz tyle czasu na rozmowę, ile będzie trzeba. Bardzo ważne jest, aby dziecko czuło, że nie zostaje z tą wiedzą samo.

Jeśli to dziecko inicjuje trudną rozmowę, a w danym momencie nie dysponujesz czasem, aby bez pośpiechu z nim porozmawiać – przeproś, wyjaśnij, że porozmawiacie najszybciej, jak tylko będzie taka możliwość – określ czas, np. za dwie godziny lub tuż po obiedzie. Dzięki takiemu komunikatowi pokażesz dziecku, że traktujesz je poważnie i niedługo otrzyma odpowiedź na zadane pytania. Pamiętaj, aby dotrzymać złożonej obietnicy.

Rodzice często zastanawiają się, kiedy i w jakich okolicznościach najlepiej rozpocząć rozmowę na trudny temat. Najmniej odpowiedni będzie moment tuż przed snem – dziecko może się zestresować i mieć problemy z zaśnięciem. Sytuacja może utknąć mu w pamięci, a łóżko zacząć kojarzyć się z negatywnymi emocjami, co w konsekwencji może prowadzić do niepokoju i problemów ze snem. Na rozmowę wybierz moment, w którym dziecko jest zrelaksowane, kiedy towarzyszy mu dobry nastrój – istnieje wówczas większa szansa, że lepiej i z większym spokojem przyjmie przekazane informacje.

Rozmawiaj spokojnie i szczerze

Mów prawdę – złapanie rodzica na kłamstwie może skutkować utratą zaufania, lękiem i niezrozumieniem. Ważne jest także, aby chronić pociechę przed niepotrzebnymi informacjami – przekazuj jedynie te pewne i potwierdzone, które będą miały wpływ na ich życie. Jeżeli np. ojciec ma problemy zdrowotne, nie należy mówić dziecku, że tata może będzie musiał spędzić czas w szpitalu. Taka sytuacja może się nie wydarzyć, a spowoduje jedynie niepotrzebne napięcie u dziecka. Dopiero gdy pobyt w szpitalu będzie pewny – wyjaśnij dziecku, że taty nie będzie w domu kilka dni, ponieważ lekarze muszą wykonać badania w szpitalu. Uspokój pociechę i zaznacz, że będzie mogła go odwiedzać, rozmawiać przez telefon. Nie zostawiaj dziecka z pustym komunikatem, przekaż dodatkowo jakieś optymistyczne informacje.

Szanuj uczucia dziecka

Może się wydawać, że małe dziecko niewiele rozumie. Jednak bardzo często - zwłaszcza jeśli coś dotyka je bezpośrednio - mocno odczuwa, że dzieje się coś niepokojącego. Jeśli widzisz, że Twoją pociechę dręczą wątpliwości lub negatywne myśli - okaż zainteresowanie jego emocjami. Jeśli zada trudne pytania – nie zbywaj go. Unikaj sformułowań typu: „nie zrozumiesz, bo jesteś za mała” albo „nie płacz, bo nie masz powodu”, ponieważ mogą one potęgować u malucha uczucie niezrozumienia i niepokoju. Powiedz, że rozumiesz i że jesteś przy nim. Nie pozwól, aby poczuł się zlekceważony. Patrz mu w oczy, jeśli trzeba – usiądź, ukucnij, aby spotkać się z dzieckiem na linii wzroku. Informacje przekazuj stopniowo, dostosowując je do wieku i stopnia rozwoju.

Nie kłóć się w obecności dziecka

Dziecko nie powinno być świadkiem trudnych rozmów dorosłych. Usłyszana kłótnia taty z mamą, bratem albo szefem może być powodem wielkiego stresu dla twojej pociechy, która nie rozszyfruje wielu wypowiedzianych słów lub zrozumie je na swój sposób. Należy chronić dzieci przed problemami, które ich nie dotyczą. Staraj się minimalizować ich stres i lęk oraz uczyć je spokojnej, kulturalnej rozmowy, a nie rozwiązywania konfliktów poprzez awantury.

Pamiętaj także, że w sytuacjach konfliktowych między rodzicami niedopuszczalne jest nastawianie dziecka przeciwko współmałżonkowi. Takie zachowania wpływają destrukcyjnie na psychikę i samopoczucie dziecka.

Podsumowując…

Rozmawiaj z dzieckiem na trudne tematy, gdy mają konkretny wpływ na jego życie lub gdy dziecko wyjdzie z inicjatywą rozmowy na interesujące je zagadnienie. Dziecko powinno wiedzieć, w jakim celu przeprowadza się do innego miasta, dlaczego rodzice nie mieszkają już razem lub z jakiego powodu nie otrzyma na urodziny obiecanej hulajnogi. Niewiedza natomiast wzbudza poczucie lęku i wyobcowania. Szczera rozmowa pozwala dziecku na zapoznanie się z sytuacją i możliwością powolnego oswojenia się z nią. Jednocześnie podtrzymuj je na duchu i tłumacz, w jaki sposób poradzicie sobie z sytuacją.